Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!
Strony WWWSerwery VPSDomenyHostingDarmowy Hosting CBA.pl
Home Patron Szkoły
Patron Szkoły
Patron Szkoły PDF Drukuj Email
Wpisany przez Anna Fijoł   
czwartek, 22 października 2009 15:32

patron szkoły

Kański Gustaw Karol (1882-1949) kapitan żeglugi wielkiej, komandor porucznik Wojska Polskiego, współtwórca polskiego szkolnictwa morskiego i marynarki handlowej.

Urodził się 19 lipca 1882 r. we wsi Szybenna, powiat Starykonstantynów, woj. wołyńskie. Ojcem jego był Adam Kański z zawodu agronom, matką – Anna z Lewandowskich. Wykształcenie średnie uzyskał  w roku 1902 w Szkole Realnej w Winnicy, po której ukończeniu rozpoczął  studia w Szkole Żeglugi Handlowej w Odessie, na wydziale nawigacyjnym. Studiował  na tym samym kursie, co późniejszy dyrektor Szkoły Morskiej w Tczewie – Antoni Garnuszewski.

Szkołę wyższą ukończył jako jeden z prymusów dnia 4 września 1906 r. Po zakończeniu studiów drogi A. Garnuszewskiego i G. Kańskiego na pewien czas rozeszły się, pierwszy z nich rozpoczął dalsze studia na Wydziale Budowy Okrętów Politechniki Petersburskiej, natomiast Gustaw Kański podjął  służbę w rosyjskiej Flocie Ochotniczej, której statki kursowały na Daleki Wschód, a na wypadek wojny były przewidziane jako krążowniki pomocnicze. Przez długie lata pływał jako oficer na parowcu „Jarosław”, a po uzyskaniu dyplomu kapitana żeglugi wielkiej na parowcu „Woroneż” – jako jego kapitan.

Wybuch I wojny światowej w roku 1914 zastał  Gustawa Kańskiego we Władywostoku, gdzie znajdował się wówczas parowiec „Tambow”, na którym  pełnił obowiązki I oficera. Mimo zmobilizowania do służby czynnej, Gustaw Kański pozostał w dalszym ciągu we Flocie Ochotniczej, obejmując obowiązki kapitana statku „Tambow”, którym jako transportowcem przewoził amunicję między portami Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii a portami białomorskimi. Przemierzył wówczas w wojennej służbie wiele mórz i oceanów, odbył podróż dookoła świata i trzykrotnie przerwał blokadę niemiecką. Na wieść o utworzeniu we Francji Armii Polskiej pod dowództwem gen. Józefa Hallera, w marcu 1918 r. porzucił statek i zgłosił się ochotniczo w jej szeregi. Rozkazem personalnym z dnia 21 kwietnia 1918 r. został wcielony do Armii w stopniu porucznika z przydziałem do Komitetu Narodowego w Paryżu – Wydział Opieki nad Żołnierzem Polskim. Po uzyskaniu niepodległości przez Państwo Polskie Gustaw Kański został odkomenderowany do pracy u polskiego attaché wojskowego w Paryżu.

Dnia 1 października 1919 r.  powrócił  do Polski, gdzie rozpoczął pracę w Sekcji Szkolnictwa Departamentu Spraw Morskich przy Ministerstwie Spraw Woskowych. Wespół z ówczesnym szefem Departamentu, kontradmirałem Kazimierzem Porębskim (1872-1933) pracował nad organizacją pierwszej uczelni morskiej i polskiej marynarki handlowej. Zakres prac na tym polu, twórcza inicjatywa uzasadniają stwierdzenie, że Gustaw Kański był współtwórcą szkolnictwa morskiego w Polsce. W tym samym roku (20 listopada) zawarł związek małżeński z Zofią Bielawską, z którego to małżeństwa urodził się jedyny syn Gustawa Kańskiego – Andrzej.

Dnia 17 czerwca 1920 r. decyzją Ministerstwa Spraw Wojskowych gen. L. Leśniewskiego i kontradmirała K. Porębskiego utworzona została Państwowa Szkoła Morska z siedzibą w Tczewie. Dowództwo szkoły objął kolega szkolny Gustawa  Kańskiego – kmdr. inż. A. Garnuszewski. Rozkazem personalnym z tego samego dnia Gustaw Kański mianowany został inspektorem, czyli zastępcą komendanta Szkoły Morskiej w Tczewie, na którym to stanowisku pozostał  do sierpnia 1932 r.. Objął również kierownictwo wydziału nawigacyjnego, wykładając locję, praktykę morską oraz naukę o dokumentach okrętowych. Jeszcze przed oficjalnym otwarciem szkoły (8 grudnia 1920 r.), bo już w lipcu 1920 r. Gustaw Kański na czele specjalnie powołanej Komisji wyjechał za granicę w celu nabycia dla potrzeb szkoły statku żaglowego, zakupu, którego  był gorącym zwolennikiem. Uważał , że statki żaglowe najlepiej rozwijają siłę, zręczność, zimną krew, spostrzegawczość, szybką orientację i tym podobne zalety, potrzebne dobremu marynarzowi. Zakupiony w Holandii statek, któremu nadano nazwę „Lwów”, stał się „kolebką polskich nawigatorów” i był żywym potwierdzeniem koncepcji Gustawa Kańskiego – praktycznego szkolenia oficerów marynarki handlowej na statkach żaglowych.

Podporządkowanie Szkoły Morskiej i marynarki handlowej Ministerstwu Przemysłu i Handlu, ustalone uchwałą Rady Ministrów z dnia 14 lipca 1921 r. pociągnęło za sobą przejście do rezerwy całej kadry pedagogicznej, zajmującej dotychczas stanowiska wojskowe. Gustaw Kański został przeniesiony do rezerwy w stopniu komandora Marynarki Wojennej z dniem 31 grudnia 1921 r.

W roku 1922 ukazały się pierwsze prace naukowe Gustawa Kańskiego. Należą do nich: „ Streszczony kurs morskiej praktyki” oraz „Locja” i „Nawigacja”- prace pionierskie w swoim zakresie, a przy kompletnym braku podręczników, niezastąpione pomoce dydaktyczne. Dalszymi pozycjami naukowymi Gustawa Kańskiego były: podręcznik „Opisowy kurs locji”, wydany w roku 1927 oraz zeszyt 5 pięciojęzycznego słownictwa morskiego noszący nazwę „Nawigacja”, regulujący terminologię morską z zakresu nawigacji, astronomii żeglarskiej, locji i dewiacji. Częściowo gotowy zeszyt 12 pt. „Towaroznawstwo”, współredagowany przez Gustawa Kańskiego nie zdążył się już ukazać przed II wojną światową. Za zasługi na polu opracowań naukowych nagrodzony został srebrnym „Wawrzynem Polskiej Akademii Literatury”.

W okresie „tczewskim” Szkoły Morskiej za zasługi na polu szkolenia kadr marynarki handlowej oraz za swoją działalność wojskową otrzymał następujące odznaczenia:

* Medal „Polska Swemu Obrońcy” – 1926 r.

* Złoty Krzyż Zasługi – 1927 r.

* Medal 10-lecia Odzyskania Niepodległości – 1929 r.

* francuski Medal „De le Victoire”

* francuski Medal “De la Grande Guerre”

Był jednocześnie posiadaczem odznaki honorowej „Miecze Hallerowskie”.

W roku 1930 Szkoła Morska przenoszona została  do nowo wybudowanego w tym celu budynku w Gdyni. Okres pracy Gustawa Kańskiego w szkolnictwie morskim w Gdyni był jednak stosunkowo krótki, trwał bowiem tylko do 1 października 1932 r., kiedy to przeniósł  się do pracy w Głównym Urzędzie Morskim w Gdyni, zajmując początkowo stanowisko naczelnika Wydziału Żeglugowego, a od 1 stycznia 1933 r. kapitana portu Gdynia. W okresie do wybuchu II wojny światowej pełnił również wiele funkcji społecznych, był: stałym członkiem Rady Portowej w Gdyni, członkiem Komisji Dyscyplinarnej przy Ministerstwie Przemysłu i Handlu, członkiem Komisji Kwalifikacyjnej w sprawach orzekania o dyplomach oficerów Polskiej Marynarki Handlowej, delegatem Ministra Przemysłu i Handlu do Odwoławczej Izby Morskiej w Gdyni oraz członkiem Morskiej Komisji Terminologicznej przy Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie.  Za swą działalność zawodową, wojskową i społeczną odznaczony został:

* brązowym i srebrnym Medalem Za Długoletnią Służbę – 1938r.

* Medalem Niepodległości – 1932 r.

oraz odznaczeniami zagranicznymi:

* jugosłowiańskim Krzyżem Orderu św. Sawy – 1937 r.

* łotewskim Krzyżem Orderu Trzech Gwiazd.

Wybuch II wojny światowej zastał Gustawa Kańskiego na stanowisku kapitana portu Gdynia. Od pierwszych dni wojny aktywnie włączał się do walki z najeźdźcą, współdziałając z Wojskiem Polskim, m.in. w zatopieniu statków celem zablokowania wejść do portu. Wysiedlony z Gdyni,  zamieszkał w Częstochowie, gdzie pracował do końca okupacji w Robotniczej Spółdzielni „Jedność”, pełniąc obowiązki kierownika działu gospodarczego. Uczestniczył w ruchu oporu, najprawdopodobniej w Armii Krajowej.

Po zakończeniu działań wojennych, powołany został do służby w Departamencie Morskim w Łodzi. Przybył wraz z Morską Grupą Operacyjną na Wybrzeże, gdzie utworzył administrację morską, a zwłaszcza kapitanaty morskie, podporządkowane mu później, jako inspektorowi Żeglugi i Wybrzeża.

Za walkę z okupantem odznaczony został w roku 1946 kolejno następującymi odznaczeniami:

* Medalem „Za Odrę, Nysę i Bałtyk”

* Medalem Zwycięstwa i Wolności

* Odznaką Grunwaldzką.

Dnia 15 marca 1948 r. ponownie powołano Go  na stanowisko inspektora Żeglugi i Wybrzeża w Gdańskim Urzędzie Morskim, które to stanowisko piastował aż do śmierci.

Umarł 15 września 1949 r. po długiej i ciężkiej chorobie serca. Pochowany został na cmentarzu Witomińskim w Gdyni.

W uznaniu zasług Gustawa Kańskiego dla gospodarki morskiej, jeden z nowo zbudowanych statków Polskich Linii Oceanicznych, zwodowany w stoczni im. Komuny Paryskiej w Gdyni, dnia 26 października 1962 r. otrzymał nazwę „Kapitan Kański”.

W 1988 r. kapitan żeglugi wielkiej Gustaw Karol Kański został patronem naszej szkoły.

galeria- Gustaw Karol Kański

galeria - Cmentarz - Witomino

Zmieniony: wtorek, 26 lutego 2013 08:46